ΚΡΟΚΕΑΤΗΣ ΛΙΘΟΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΑΣ

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Στον Νίκο και Γιάννη Μέριανο
Το λατομείο ήταν ο βασικός άξονας της αρχαίας κώμης Κροκεαί. Ο περι-
ηγητής Παυσανίας που πέρασε από τα μέρη μας το 170 μ.χ , γράφει
πως το λατομείο ήταν δικό της, μέσα στα κλειστά όριά της , γιατί πολύ
μικρή είναι η απόσταση του από τις τοποθεσίες Κρίκελα, Καρνάς και
Βλησίδι, που ήταν το κέντρο των Κροκεών. Οι αρχαίες Κροκεές καταστά-
θηκαν ως κώμη, λόγω της ύπαρξης του λατομείου, που είχε σαν δρα-
στηριότητα την εξόρυξη της μοναδικής εκείνης στέρεας πέτρας με
ασπροκίτρινους ιριδισμούς και την βαθειά γεράνια απόχρωση , πάνω
στις κάθετες και οριζόντιες πλευρές της. Η εξαγωγή και η κατεργασία
της πέτρας απαιτούσε συλλογική ανθρώπινη εργασία ιδιαίτερα σκληρή
και από την πληθωρική συγκέντρωση έγινε η κώμη γη για να στεγάσει
όλους αυτούς που απασχολούνταν στο λατομείο.
Το λατομείο λοιπόν είναι αρχαίο ,συνδεδεμένο με την χρυσή εποχή
του Μυκηναϊκού πολιτισμού, που κράτησε από το 1400 έως 1200 π.χ.
Αγγεία από Κροκεάτη λίθο, βρέθηκαν σε ανασκαφές το 1954 στις Μυ-
κήνες από τον αρχαιολόγο I.B.Wace, που οι Μυκηναίοι έφεραν από τις
Κροκεές ,στο λεγόμενο σπίτι των Αψίδων , το πλουσιόσπιτο. Ήταν δηλα-
δή αγγεία οικιακής χρήσης που χρησίμευαν στην μαγειρική με την αντο-
χή τους στη φωτιά, το σπάσιμο από την πτώση και επίσης άλλα μεγαλύ-
για να αποθηκεύουν λάδι ή κρασί. Υπήρχε τότε προτίμηση στα αγγεία
αυτά από τα μεσαία και ανώτερα στρώματα για τις μοναδικές τους
ιδιότητες. Αυτό το κροκεάτικο μάρμαρο , ο λάπις Λακεδαιμόνιους ,έφτα-
νε στις Μυκήνες και τα άλλα Μυκηναϊκά κέντρα για την κατεργασία
και στην συνέχεια την διάθεσή του.
Σπουδαίο επίσης θέμα που ανακινούν τα αγγεία από Κροκεάτη λίθο
που βρέθηκαν στις Μυκήνες , είναι να διαπιστωθεί με ποιο τρόπο , με
ποια τεχνική, γινόταν η κατεργασία τους τότε και κατάφερναν από μια
πολύ σκληρή πέτρα να κατασκευάσουν αγγεία κοιλωτά και με χαράγ-
ματα μάλιστα σ’ αυτά. Ο Παυσανίας γράφει ότι είναι δυσκατέργαστος
ο λίθος αυτός, προσθέτει όμως πως αν κατεργασθεί επιδέξια είναι δυ-
νατό να στολίσει ιερά, κολυμβήθρες, λουτρά, βρύσες κ.λ.π. Γράφει επί-
σης και κάτι άλλο χαρακτηριστικό, πως η πέτρα την εποχή που πέρασε
από την κώμη μας, ήταν ‘’ μία μεν πέτρα συνεχής. ου διοίκουσα’’ που
σημαίνει, πως δεν είχε μια συνεχή γραμμή σε όλη της την έκταση. Με
την υπερεκμετάλλευση από τους Ρωμαίους , το πέτρωμα είχε αδυνα-
τίσει, σε σημείο να μην παρουσιάζει μια ενότητα στην συνέχεια του,
αλλά διάκενα στη γραμμή του.
Τα πρώτα εργαλεία κατεργασίας του Κροκεάτη λίθου ήταν χάλκινα.
Για να ισιώσουν ή να γουβώσουν την σκληρή πέτρα και να χαράξουν
γραμμές , είχαν σε χρήση ένα τρυπάνι και ακόμη ένα εργαλείο πριονο-
ειδές και επίσης την σμίλη για να απαλύνουν τις γωνίες και όλα από
χαλκό. Με αυτά τα υποτυπώδη εργαλεία έκαναν, αγγεία, λεκάνες,
κούπες, πιάτα βαθουλά, γουδιά και σκεύη μαγειρικής. Τα σχίσματα και
τα χωρίσματα τα συνταίριαζαν και τα σκέπαζαν με ένα μίγμα από νερό
και μαρμαρόσκονη [κάτι σαν στόκος] και χρησιμοποιούσαν το τρυπάνι
με άμμο και νερό για ν ‘απαλύνεται και να μαλακώνει η πέτρα.
Για την μεταφορά του Κροκεάτη λίθου στην αρχαϊκή , την ελληνορω-
μαϊκή ακόμα και την βυζαντινή πρώιμη περίοδο χρησιμοποιούσαν τον
θαλασσινό δρόμο γιατί η θάλασσσα ήταν κοντα [ το λιμάνι της Μαντη-
λούς]. Η μεταφορά μέχρι τη θάλασσα γινόταν με ζώα σε μικρά κομμάτια
‘’… λίθοι δε ορύσσονται σχήμα τοις ποταμίοις εοικότες’’
Υπάρχει μια παράδοση που λέει ότι τις μετέφεραν είλωτες παραταγμέ-
νοι σε σειρά [ ο ένας τις έδινε στον άλλο] κάτι σαν αλυσίδα, πράγμα
που σίγουρα δεν ισχύει. Ο λόφος του Ψηφί , που στην πλαγιά του ήταν
το λατομείο και ονομάστηκε έτσι από τις ψηφίδες του Κροκεάτη λίθου,
απείχε αρκετά στάδια από το Γύθειο και την Μαντηλού.
Ο γεωγράφος Στράβων [ 64π.χ -20 μ.χ ] στα ‘’Γεωγραφικά’’ του γράφει
για τον Κροκεάτη λίθο με μία τοπική ασάφεια , ανακρίβεια, ‘’ νεωστί
ανέωξαν τινές μέταλλον εν τω Ταυγέτω χορηγόν έχοντες την των
Ρωμαίων πολυτέλειαν’’ δηλαδή αναφέρεται στην εξόρυξη γενικά στον
Ταΰγετο της πέτρας που εξυπηρετούσε τις πολυτελείς ανάγκες των
Ρωμαίων και όχι στις Κροκεές. Λάθος του προφανές.
Ο Παυσανίας που γράφει για τον δυσκατέργαστο Κροκεάτη λίθο, περι-
γράφει και το βαρύ χάλκινο άγαλμα των Διοσκούρων που ήταν στημένο
στην είσοδο του λατομείου [πρόθυρα], ‘’ Διόσκουρος δε επί λιθοτομία
χαλκοί’’, δηλαδή ήταν πάνω σε μαρμάρινη βάση , πιθανόν από Κροκεά-
τη λίθο.
Η κώμη Κροκεαί τότε ήταν μια μαρμαρούπολη με πολύ ζωηρή κίνηση,
εργασιακή, βιοτεχνική [ ‘’επεξεργασθώσιν’’], επαγγελματική και ο λόγος
που οικοδομήθηκε κοντά στο λατομείο, είναι το τρεχούμενο νερό
που ήταν η βασική ενέργεια για την μαρμαροκοπή και την επεξεργασία.της πέτρας.
Η κοινωνική ζωή ήταν με σημερινούς όρους μικροαστική, μια κατάστα-
ση κοινή σε αρχαίες κώμες με μαρμαράδικα. Ο Κροκεάτης λίθος είναι
μια κληρονομιά της φύσης από την μυκηναϊκή περίοδο μέχρι και σήμε-
ρα στην πατρίδα μας ,που την αξιοποίησαν τα αδέλφια Νίκος και Γιάν-
νης Μέριανος οι φίλοι μου ,όταν αμφισβήτησαν το ‘δυσ’, από την λέξη
‘δυσκατέργαστος’ και προς τιμή τους αφιερώνω το μικρό ημιτελές αυτό κείμενο.

Μίμης Β.Χριστοφιλάκης 17/6/2016

Σ.Σ. Αν επιτρέψει… ο κορονοϊός αυτή την συλλογή θα δούμε το καλοκαίρι δια χειρός Νίκου και Γιάννη Μέριανου.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
Share.

About Author

Comments are closed.